على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
3466
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
مقوط ( moqut ) م . ع . مقط البعير مقوطا ( از باب نصر ) : سخت لاغر گرديد آن شتر . مقوق ( moqavvaq ) ا . ع . كسى كه جاى بيمويى سرش بزرك باشد . مقوقس ( moqavqes ) ا . ع . نام مرغى شبيه بكبوتر كه در گردن طوق سياه و سپيدى دارد . و نام پادشاه مصر و اسكندريه . و نام پادشاه هند . مقول ( maqul ) ص . ع . گفته شده . مقول ( meqval ) ا . ع . زبان . و پادشاه . ج : مقاول . و پادشاهى از پادشاهان حمير . ج : مقاولة . و بلغت اهل يمن : مهتر . مقول ( meqval ) ص . ع . رجل مقول : مرد نيكو سخن و مرد تيز زبان بسيار گوى . و كذلك : امراة مقول . مقول ( moqavval ) و مقولة ( moqavvalat ) ص . ع . باربار گفته شده . يق : كلام مقول و كلمة مقولة . مقولات ( maqul t ) ا . پ . مأخوذ از تازى - مقولهها . مقوله ( maqule ) ا . پ . مأخوذ از تازى - سخن گفته شده . مقوم ( meqvam ) ا . ع . دسته چوب آماج . مقوم ( moqavvam ) ص . ع . راست كرده شده . و قيمت كرده شده . مقوم ( moqavvam ) ا . ع . نام شمشيرى . مقوم ( moqavvem ) ص . ع . آنكه راست مىكند كژى را . و آنكه مىگرداند . و آنكه قيمت مىكند . مقوم ( moqavvem ) ا . پ . مأخوذ از تازى - قيمت كننده و آنكه قيمت چيزى و نرخ چيزى را معين مىكند . مقوود ( maqvud ) و مقوودة ( maqvudat ) ص . ع . ستور كشيده شده . مقوى ( moqavi ) ص . ع . فرس مقو : اسب توانا . و فلان قوى مقو : يعنى فلان خودش توانا و داراى ستور توانا مىباشد . و نيز مقوى : مردزاد سپرى شده . و آنكه بدشت و خشكى فرود مىآيد . مقوى ( moqavv ) ص . ع . با توانايى و توانا . و متهم شده و دشنام داده شده . مقوى ( moqavv ) ا . پ . مقوا . ر . مقوا . مقوى ( moqavvi ) ص . ع . توانايى دهنده و توانا كننده . مقوى ( moqavvi ) ص . پ . مأخوذ از تازى - قوت دهنده و توانا كننده و استوار و محكم كننده و مضبوط كننده . و تسلى دهنده و نوازنده خاطر . مقويات ( moqavviy t ) ا . پ . مأخوذ از تازى - چيزهايى كه قوت و توانايى مىدهد و توانا مىكند . و داروهايى كه بر قوت و توانايى مىافزايد . مقه ( maqah ) ا . ع . سپيدى چشم و جز آن با اندك كبودى . و تباهى چشم از بىسرمگى . و سپيد شدگى سرمه جاى از چشم و الفعل من سمع . مقهاء ( maqh ' ) ص . ع . مونث امقه : زنى كه سپيدى چشم وى با اندك كبودى باشد . و نيز امراة مقهاء : زنى كه سپيدى آن زشت باشد و مانند سپيدى گچ بود . مقهر ( moqhar ) ص . ع . ذليل و خوار شده . و مغلوب گشته و شكست خورده . مقهنب ( moqahneb ) ا . ع . پيوسته باشنده بر آب و مقيم بر آب . مقهور ( maqhur ) ص . ع . مغلوب و مغلوب شده و چيره شده بر وى . و گوشتى كه آتش به آن رسيده و آب از آن روان باشد . مقهور ( maqhur ) ص . پ . مأخوذ از تازى - مغلوب و منهزم و شكست خورده و زير دست شده و ستم رسيده و مظلوم و آزرده شده . مقى ( maqy ) م . ع . مقيت السيف مقيا ( از باب ضرب ) : جلا دادم شمشير را و كذلك المرآة و الطست . و مقيت اسنانى : جلا دادم دندانهاى خود را . و نيز مقى : نگاهداشتن . يق : امقه مقيتك مالك ( به صيغه امر ) : اى صنه صيانتك مالك . مقئ ( moqayye ' ) و ( moqye ' ) ص . ع . دواء مقئ : داروى قىآور . و كذلك : دواء مقئ . مقياس ( meqy s ) ا . ع . مقدار و اندازه و آنچه بدان اندازه كنند . مقياس ( meqy ? s ) ا . پ . مأخوذ از تازى - آلتى كه بدان اندازهء مسافات را معين نمايند . مقية ( moqyat ) ا . ع . محافظت و صيانت و نگاهدارى . مقية ( moqyat ) ا . ع . كنج چشم . مقيت ( maqit ) ص . ع . دشمن داشته شده . مقيت ( moqit ) ص . ع . نگاهبانان چيزى . و گواه و حاضر . و تواناى به قوت دادن . قوله تعالى : وَ كانَ اللَّهُ عَلى كُلِّ شَيْءٍ مُقِيتاً . مقيد ( moqayyad ) ا . ع . موضع قيد از پاى اسب و ديگر ستور . و موضع پاى برنجن از ساقزن . و بند كرده شدهء از شتر و جز آن . ج : مقائيد . و جايى كه شتر را در آن بسته و مىگذارند بماند . و باصطلاح عروض : قافيهاى كه حرف روى آن ساكن باشد . و بنو مقيد : كژدمها .